വ്യാഴം, 19 നവംബർ 2026 ഹൈന്ദവ ആത്മീയതയുടെ പ്രചോദനം — The spiritual inspiration of Hindu

Temples of Keralam

Echoes of Eternity: Discover the Divine Heritage of Kerala

Mahapuranas — ഭാഗം 73

ലേഖന പരമ്പര: അഷ്ടാദശ മഹാപുരാണങ്ങൾ (ഭാഗം 73)

ലേഖന പരമ്പര: അഷ്ടാദശ മഹാപുരാണങ്ങൾ (ഭാഗം 73)
ഈ വാർത്ത കേൾക്കാം

വിഷയം: സ്കന്ദപുരാണം – നാഗരഖണ്ഡവും പ്രഭാസഖണ്ഡവും; സ്കന്ദപുരാണത്തിന്റെ സമാപനം രചന: Subash.G.Vettiyar
പ്രസിദ്ധീകരണം: Temples of Keralam

ഇന്ന് സ്കന്ദപുരാണത്തിന്റെ അവസാനത്തെ രണ്ടു ഖണ്ഡങ്ങളായ നാഗരഖണ്ഡവും പ്രഭാസഖണ്ഡവും പരിശോധിച്ച് ഈ മഹാഗ്രന്ഥം സമാപിക്കുന്നു. ഈ രണ്ടു ഖണ്ഡങ്ങളും പ്രധാനമായി ഗുജറാത്ത്-രാജസ്ഥാൻ പ്രദേശങ്ങളിലെ തീർത്ഥങ്ങളുടെ മാഹാത്മ്യമാണ് പറയുന്നത്. അധ്യായങ്ങളുടെ എണ്ണം പ്രതികൾക്കനുസരിച്ചു വ്യത്യാസപ്പെടും; ഇവിടെ ഉദ്ധരിക്കുന്നത് ഒരു പ്രമുഖ വിവരണത്തിലെ കണക്കുകളാണ്.

നാഗരഖണ്ഡം

ഏകദേശം 279 അധ്യായങ്ങളുള്ള ഈ ഖണ്ഡം ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രത്തിന്റെ (ഗുജറാത്തിലെ വഡ്നഗർ പ്രദേശത്തെ) തീർത്ഥമാഹാത്മ്യമാണ്. സൂതമുനി ഋഷിമാർക്കു പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്ന രൂപത്തിൽ സ്ഥലകേന്ദ്രീകൃതമായ കഥകളിലൂടെ ഓരോ ക്ഷേത്രവും ശിവലിംഗവും പുണ്യമായതെന്തുകൊണ്ടാണെന്ന് വിശദീകരിക്കുകയും, അവിടെ അനുഷ്ഠിക്കേണ്ട വ്രതങ്ങളും പൂജകളും തീർത്ഥാടനവിധികളും പറയുകയും ചെയ്യുന്നു. തീർത്ഥങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാനും ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കാനും നീതി പാലിക്കാനും രാജാക്കന്മാരെയും ഗൃഹസ്ഥരെയും ഉപദേശിക്കുന്ന ഭാഗങ്ങളും ഇതിൽ ഉണ്ട്. ശിവഭക്തി ധാർമ്മികശുദ്ധിയും ഐഹികക്ഷേമവും മോക്ഷവും നൽകും എന്നതാണ് ഈ ഖണ്ഡത്തിന്റെ പൊതുവീക്ഷണം. ഇതിലെ വ്യക്തിഗതകഥകളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ ഗ്രന്ഥപാഠത്തിൽ നിന്നു പരിശോധിച്ചിട്ടില്ലാത്തതിനാൽ ഇവിടെ വിവരിക്കുന്നില്ല.

പ്രഭാസഖണ്ഡം

ഏകദേശം 491 അധ്യായങ്ങളുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ഖണ്ഡമാണിത്; നാലു ഭാഗങ്ങളായി തിരിക്കപ്പെടുന്നു:

  1. പ്രഭാസക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യം (ഏകദേശം 365 അധ്യായങ്ങൾ) – സൗരാഷ്ട്രയിലെ പ്രഭാസപട്ടണത്തിന്റെയും സോമനാഥക്ഷേത്രത്തിന്റെയും മാഹാത്മ്യം. ദക്ഷന്റെ ശാപത്താൽ ക്ഷയരോഗബാധിതനായ ചന്ദ്രൻ ഇവിടെ ശിവനെ ആരാധിച്ചു ശാപമോചനം നേടിയ കഥ ഭാഗം 61-ൽ നാം പറഞ്ഞതാണ്; ഇത് ഈ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രമാഹാത്മ്യമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
  2. വസ്ത്രാപഥക്ഷേത്രമാഹാത്മ്യം (ഏകദേശം 19 അധ്യായങ്ങൾ) – ഗിർനാർ (ഗുജറാത്ത്) പ്രദേശത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം.
  3. അർബുദഖണ്ഡം (ഏകദേശം 63 അധ്യായങ്ങൾ) – രാജസ്ഥാനിലെ ആരാവലി മലനിരകളിലെ അർബുദാചലത്തിന്റെ (ഇന്നത്തെ മൗണ്ട് അബു) മാഹാത്മ്യം.
  4. ദ്വാരകാമാഹാത്മ്യം (ഏകദേശം 44 അധ്യായങ്ങൾ) – ഗുജറാത്തിലെ ദ്വാരകയുടെ മാഹാത്മ്യം; ശ്രീകൃഷ്ണന്റെ നഗരമായി ഭാഗവതത്തിൽ (ഭാഗം 8-22) നാം പരിചയപ്പെട്ട സ്ഥലം.

ഈ വിഭാഗങ്ങളുടെ ഉള്ളടക്കത്തിന്റെ വിശദാംശങ്ങൾ ഗ്രന്ഥപാഠത്തിൽ നിന്ന് എനിക്കു സ്ഥിരീകരിക്കാനായിട്ടില്ല; ഇവിടെ പറഞ്ഞത് ഓരോ ഭാഗത്തിന്റെയും വിഷയസ്ഥലം മാത്രമാണ്.

സ്കന്ദപുരാണം: ഒരു സമാപനക്കുറിപ്പ്

ഭാഗം 66 മുതൽ 73 വരെ സ്കന്ദപുരാണത്തിന്റെ ഏഴു ഖണ്ഡങ്ങളെ നാം ക്രമത്തിൽ പരിചയപ്പെട്ടു:

  • മഹേശ്വരഖണ്ഡം – കേദാരം, കൗമാരിക, അരുണാചലം (ഭാഗം 67);
  • വൈഷ്ണവഖണ്ഡം – വേങ്കടാചലം, പുരുഷോത്തമക്ഷേത്രം, ബദരിക, മാസമാഹാത്മ്യങ്ങൾ, അയോദ്ധ്യ (ഭാഗം 68, 69);
  • ബ്രഹ്മഖണ്ഡം – സേതു, ധർമ്മാരണ്യം, ബ്രഹ്മോത്തരം (ഭാഗം 70);
  • കാശീഖണ്ഡം (ഭാഗം 71);
  • അവന്തിഖണ്ഡം – ഉജ്ജയിനി, രേവാഖണ്ഡം (ഭാഗം 72);
  • നാഗരഖണ്ഡം, പ്രഭാസഖണ്ഡം (ഭാഗം 73).

ഈ വലിയ ഗ്രന്ഥത്തെ ഒരൊറ്റ രചനയായി കാണാനാവില്ല. ഭാഗം 66-ൽ പറഞ്ഞതുപോലെ, നേപ്പാളിൽ നിന്നു ലഭിച്ച ഏറ്റവും പഴക്കമുള്ള കൈയെഴുത്തുപ്രതി ഏകദേശം എട്ടാം-ഒൻപതാം നൂറ്റാണ്ടിലേതായി (ഏകദേശം 810 CE) കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു; ഇന്നു പ്രചാരത്തിലുള്ള വലിയ ഖണ്ഡങ്ങൾ പലതും പിൽക്കാലത്തു വളർന്നുണ്ടായതാണ്. തമിഴ്നാട്ടിൽ സ്കന്ദപുരാണത്തിന്റെ കൈയെഴുത്തുപ്രതികൾ “കന്തപുരാണം” എന്ന പേരിൽ കാണപ്പെടുന്നു. ഈ പുരാണത്തിന്റെ യഥാർത്ഥമൂല്യം ഭാരതത്തിലെ പുണ്യസ്ഥലങ്ങളുടെ പുരാണപരമായ ഭൂമിശാസ്ത്രവും, തീർത്ഥയാത്രാപാരമ്പര്യത്തിന്റെ ചരിത്രവും സംരക്ഷിക്കുന്നു എന്നതാണ്.

കേരളത്തിലെ പ്രതിഫലനം

ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ വിഗ്രഹം ദ്വാരകയിൽ പൂജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നതാണെന്നും, ദ്വാരക സമുദ്രത്തിൽ മുങ്ങിയപ്പോൾ ദേവഗുരുവായ ബൃഹസ്പതിയും വായുദേവനും ചേർന്ന് അതു കേരളത്തിൽ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു എന്നുമുള്ള ഐതിഹ്യം ക്ഷേത്രപാരമ്പര്യത്തിൽ പ്രസിദ്ധമാണ്; ഗുരുവായൂരിന്റെ പേരുതന്നെ ഈ ഐതിഹ്യത്തിൽ നിന്നാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു. ഇത് ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പാരമ്പര്യമാണ്, സ്കന്ദപുരാണത്തിലെ ദ്വാരകാമാഹാത്മ്യത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണെന്ന് ഉറപ്പിക്കാനാവില്ല. സോമനാഥം, ദ്വാരക തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങളിലേക്കുള്ള തീർത്ഥാടനം കേരളീയർക്കിടയിലും പ്രചാരത്തിലുണ്ട് (ഭാഗം 61).


ഇതോടെ സ്കന്ദപുരാണം സമാപിക്കുന്നു. അടുത്ത ഭാഗത്തിൽ താമസപുരാണങ്ങളിലെ നാലാമത്തേതായ അഗ്നിപുരാണത്തിന്റെ ഘടനയും ഉള്ളടക്കവും പരിചയപ്പെടുന്നു.

തുടരും…