വ്യാഴം, 19 നവംബർ 2026 ഹൈന്ദവ ആത്മീയതയുടെ പ്രചോദനം — The spiritual inspiration of Hindu

Temples of Keralam

Echoes of Eternity: Discover the Divine Heritage of Kerala

Mahapuranas — ഭാഗം 71

ലേഖന പരമ്പര: അഷ്ടാദശ മഹാപുരാണങ്ങൾ (ഭാഗം 71)

ലേഖന പരമ്പര: അഷ്ടാദശ മഹാപുരാണങ്ങൾ (ഭാഗം 71)
ഈ വാർത്ത കേൾക്കാം

വിഷയം: സ്കന്ദപുരാണം – കാശീഖണ്ഡം: വാരണാസിയുടെ മാഹാത്മ്യവും അഗസ്ത്യ-സ്കന്ദ സംവാദവും
രചന: Subash.G.Vettiyar
പ്രസിദ്ധീകരണം: Temples of Keralam

ഇന്ന് സ്കന്ദപുരാണത്തിലെ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായ ഖണ്ഡങ്ങളിൽ ഒന്നായ കാശീഖണ്ഡത്തിലേക്ക് കടക്കുന്നു. ശിവന്റെ നഗരമായ കാശിയുടെ (വാരണാസി) മാഹാത്മ്യം വിവരിക്കുന്ന ഈ ഖണ്ഡം പ്രത്യേക ഗ്രന്ഥമെന്ന നിലയിലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.

ഖണ്ഡത്തിന്റെ വ്യാപ്തിയും ആഖ്യാനരീതിയും

കാശീഖണ്ഡത്തിൽ ഏകദേശം 100 അധ്യായങ്ങളും പതിമൂവായിരത്തിലധികം ശ്ലോകങ്ങളും ഉണ്ടെന്നാണ് ഒരു വാരണാസി ക്ഷേത്രവിവരണം പറയുന്നത്; എണ്ണം പ്രതികൾക്കനുസരിച്ചു വ്യത്യാസപ്പെടാം. ആഖ്യാനം വ്യാസൻ ഋഷിമാർക്കു പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്ന ചട്ടക്കൂട്ടിലാണ്; അതിനുള്ളിൽ സ്കന്ദൻ (കാർത്തികേയൻ) അഗസ്ത്യമഹർഷിക്കു കാശിയെക്കുറിച്ചു പറഞ്ഞുകൊടുക്കുന്ന രൂപത്തിലാണ് മുഖ്യഭാഗം. അഗസ്ത്യന്റെ പത്നി ലോപാമുദ്രയും ഈ സംഭാഷണത്തിൽ കാശിയെക്കുറിച്ചു ചോദിക്കുന്നു. ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ കാലത്തെക്കുറിച്ചു പണ്ഡിതർക്കിടയിൽ വിവിധ അഭിപ്രായങ്ങളുണ്ട്; പന്ത്രണ്ടാം നൂറ്റാണ്ടിനോ അതിനു മുമ്പോ രചിക്കപ്പെട്ടതാണെന്നും പതിന്നാലാം നൂറ്റാണ്ടോടെ പ്രമാണമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടു എന്നും ഒരു വിവരണം പറയുന്നു. (ഇത് ഭാഗം 66-ൽ പറഞ്ഞ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ പിൽക്കാലവളർച്ചയെക്കുറിച്ചുള്ള കുറിപ്പിനോടു ചേർത്തു വായിക്കാം.)

വിന്ധ്യനും അഗസ്ത്യനും

കാശീഖണ്ഡത്തിലെ പ്രസിദ്ധമായ ആരംഭകഥ ഇതാണ്: നാരദന്റെ ഒരു പ്രസ്താവനയാൽ പ്രേരിതനായ വിന്ധ്യപർവ്വതം മേരുപർവ്വതത്തോടു മത്സരിച്ച് ഉയരാൻ തുടങ്ങി; സൂര്യന്റെ വഴി തടഞ്ഞ് ലോകം ഇരുട്ടിലായി. ദേവന്മാർ ബ്രഹ്മാവിനെ ശരണം പ്രാപിച്ചു; ബ്രഹ്മാവ് അവരെ കാശിയിൽ വസിക്കുന്ന അഗസ്ത്യമഹർഷിയുടെ അടുത്തേക്കയച്ചു. അഗസ്ത്യൻ കാശിയിൽ മണികർണ്ണികാതീർത്ഥത്തിലും വിശ്വനാഥക്ഷേത്രത്തിലും ദർശനം നടത്തി, കാശിയുടെ ക്ഷേത്രപാലകനായ ഭൈരവന്റെ അനുമതിയോടെ തെക്കോട്ടു പുറപ്പെട്ടു. അഗസ്ത്യനെ കണ്ടപ്പോൾ വിന്ധ്യൻ വണങ്ങി ചെറുതായി; മടങ്ങിവരുന്നതുവരെ അങ്ങനെ തന്നെ നിൽക്കാൻ അഗസ്ത്യൻ ആജ്ഞാപിച്ചു; അദ്ദേഹം തെക്കു തന്നെ വസിച്ചു എന്നാണ് കഥ. (അഗസ്ത്യൻ ദക്ഷിണഭാരതത്തിലേക്കു വന്നു എന്ന ഈ കഥ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ പാരമ്പര്യത്തിലും പ്രസിദ്ധമാണ്.)

ഈ യാത്രയ്ക്കിടയിൽ കോലാപ്പൂരിൽ മഹാലക്ഷ്മി അഗസ്ത്യനോടു, അദ്ദേഹം പത്തൊൻപതാം ദ്വാപരത്തിൽ വ്യാസനായി ജനിച്ച് കാശിയിലെത്തുമെന്നു പറഞ്ഞതായും, ശ്രീശൈലത്തിൽ സ്കന്ദൻ കാശിയെക്കുറിച്ചു വിവരിച്ചതായും ഖണ്ഡത്തിൽ കാണുന്നു.

കാശിയുടെ മഹത്ത്വം

സ്കന്ദൻ അഗസ്ത്യനോടു പറയുന്ന പ്രധാനആശയങ്ങൾ:

  • കാശി ശിവന്റെ അനുഗ്രഹമില്ലാതെ ലഭിക്കില്ല; പ്രയാഗ, നൈമിശാരണ്യം, കുരുക്ഷേത്രം, അയോദ്ധ്യ തുടങ്ങിയ സ്ഥലങ്ങൾക്കും മോക്ഷം നൽകാനാകുമെങ്കിലും കാശിക്ക് ഇവയെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠസ്ഥാനമാണ്.
  • കാശിയിലെത്തിയവൻ ജീവിച്ചിരിക്കെ അവിടം വിട്ടുപോകരുത് എന്ന സങ്കൽപ്പം.
  • കാശിയിലെ വഴികളിലൂടെ നടക്കുന്നതിന്റെ പുണ്യം കോടിക്കണക്കിനു യജ്ഞങ്ങളുടേതിനെക്കാൾ വലുതാണെന്ന പ്രസ്താവന (ഖണ്ഡത്തിൽ 86-ാം അധ്യായത്തിൽ കാണുന്നതായി ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്നു).
  • വിഷ്ണു യുഗങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് ആദിമാധവൻ, ആനന്ദമാധവൻ, ശ്രീമാധവൻ, ബിന്ദുമാധവൻ എന്നീ പേരുകളിൽ കാശിയിൽ വസിക്കുന്നു എന്ന സങ്കൽപ്പം (ഇവിടെ ശൈവക്ഷേത്രനഗരത്തിൽ വിഷ്ണുവിനും സ്ഥാനം ലഭിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്).
  • കാശിയിലെ ക്ഷേത്രങ്ങൾ, തീർത്ഥങ്ങൾ (മണികർണ്ണിക പോലുള്ളവ), ദേവതകൾ, അവ ഉണ്ടായ കഥകൾ എന്നിവയുടെ വിവരണം.

ഇതോടൊപ്പം ദിവോദാസരാജാവ്, ശിവശർമ്മൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ തുടങ്ങിയവരുടെ കഥകളും, വ്യാസൻ കാശിയിൽ നേരിട്ട പരീക്ഷണകഥയും ഈ ഖണ്ഡത്തിലെ ഉള്ളടക്കമായി പറയപ്പെടുന്നു;

ദാർശനികസന്ദേശം

കാശിയെ ഭൗതികനഗരം എന്നതിനൊപ്പം ജ്ഞാനത്തിന്റെയും മോക്ഷത്തിന്റെയും പ്രതീകമായി ആചാര്യന്മാർ വ്യാഖ്യാനിക്കുന്നു: ഭഗവാൻ ഉള്ളിൽ കുടികൊള്ളുന്ന ഹൃദയമാണ് യഥാർത്ഥ കാശി എന്ന ആശയം പല പാരമ്പര്യങ്ങളിലും കാണുന്നു. വിന്ധ്യകഥ അഹങ്കാരത്തെ വിനയം ജയിക്കുന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായി വായിക്കപ്പെടുന്നു. കാശിമാഹാത്മ്യത്തിലെ ഫലശ്രുതികൾ വിശ്വാസത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.

കേരളത്തിലെ പ്രതിഫലനം

കാശി കേരളീയരുടെ തീർത്ഥയാത്രാസ്വപ്നങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനമായ ഒന്നാണ്; കാശിയാത്രയും പിതൃതർപ്പണവും ദീർഘകാലമായി പതിവുള്ളതാണെന്ന് ഭാഗം 61, 70 എന്നിവയിൽ നാം കണ്ടു. കേരളത്തിൽ ജനിച്ച ആദിശങ്കരാചാര്യർ കാശിയിൽ വച്ച് ചണ്ഡാലരൂപിയായ ശിവനെ കണ്ടുമുട്ടിയെന്ന കഥ (മനീഷാപഞ്ചകത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലം) പരമ്പരാഗതമായി പറയപ്പെടുന്നു; ഇതു കാശീഖണ്ഡത്തിലെ കഥയല്ല, ശങ്കരാചാര്യജീവിതകഥകളിലെ ഐതിഹ്യമാണ്. കേരളത്തിലെ ചില ക്ഷേത്രങ്ങൾ “ദക്ഷിണകാശി” എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു (ഉദാഹരണത്തിന് പാലക്കാട് കൽപ്പാത്തിയിലെ വിശ്വനാഥസ്വാമിക്ഷേത്രം എന്നു പറയപ്പെടുന്നു); ഓരോ ക്ഷേത്രത്തിന്റെയും ഐതിഹ്യവും ചരിത്രവും അതതു ക്ഷേത്രരേഖകളിൽ നിന്ന് ഉറപ്പാക്കുക.


അടുത്ത ഭാഗത്തിൽ സ്കന്ദപുരാണത്തിലെ അവന്തിഖണ്ഡം — ഉജ്ജയിനിയുടെയും (മഹാകാലേശ്വരം) നർമ്മദയുടെയും (രേവാഖണ്ഡം) മാഹാത്മ്യം — പരിശോധിക്കുന്നു.

തുടരും…