Mahapuranas — ഭാഗം 66
ലേഖന പരമ്പര: അഷ്ടാദശ മഹാപുരാണങ്ങൾ (ഭാഗം 66)
വിഷയം: സ്കന്ദപുരാണം – ഘടനയും ഉള്ളടക്കവും
രചന: Subash.G.Vettiyar
പ്രസിദ്ധീകരണം: Temples of Keralam
ഭാഗം 63–65-ൽ ലിംഗപുരാണം പൂർത്തിയാക്കിയ ശേഷം, താമസപുരാണങ്ങളിൽ ഭാഗം ഒന്നിലെ പട്ടിക പ്രകാരം അടുത്തതായി വരുന്ന സ്കന്ദപുരാണത്തിലേക്ക് ഇന്നു നാം കടക്കുന്നു. പതിനെട്ടു പുരാണങ്ങളിൽ വലിപ്പത്തിൽ ഏറ്റവും വലുതായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന ഗ്രന്ഥമാണിത്.
പേരും വ്യാപ്തിയും
ശിവപുത്രനായ സ്കന്ദൻ (കാർത്തികേയൻ, സുബ്രഹ്മണ്യൻ — ഭാഗം 59) ഉപദേശിച്ച പുരാണം എന്ന അർത്ഥത്തിലാണ് ഇതിനു ഈ പേര് എന്നു പരമ്പര പറയുന്നു. പരമ്പരാഗതമായി ഇതിനു എൺപത്തൊന്നായിരത്തിലധികം (81,100) ശ്ലോകങ്ങൾ കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു. ഇത്ര വലിയ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ ലഭ്യമായ രൂപങ്ങളിൽ വലിയ വ്യത്യാസങ്ങളുണ്ട്. പ്രചാരത്തിലുള്ള അച്ചടിപ്പതിപ്പുകളിൽ ഏറെയും പിൽക്കാലത്തു ചേർക്കപ്പെട്ട ഭാഗങ്ങളാണെന്നും, നേപ്പാളിൽ നിന്നു കണ്ടെത്തിയ പ്രാചീനമായ കൈയെഴുത്തുപ്രതികളിലെ “ആദ്യകാല സ്കന്ദപുരാണം” ഇന്നത്തെ പതിപ്പുകളിൽ നിന്നു വളരെ ചെറുതും വ്യത്യസ്തവുമാണെന്നും പണ്ഡിതർ നിരീക്ഷിക്കുന്നു. അതിനാൽ ഈ ഗ്രന്ഥത്തെ ഒരേ കാലത്ത് ഒരാൾ രചിച്ച കൃതിയായല്ല, നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെ വളർന്ന വലിയൊരു തീർത്ഥമാഹാത്മ്യസഞ്ചയമായി കാണുന്നതാണ് ഉചിതം.
രണ്ടു ഘടനകൾ
സ്കന്ദപുരാണത്തിന് പ്രധാനമായി രണ്ടു വിഭജനരീതികൾ പറയപ്പെടുന്നു:
- ഖണ്ഡവിഭജനം (ഏഴു ഖണ്ഡങ്ങൾ) – ഏറ്റവും പ്രചാരമുള്ള ഘടന:
- മഹേശ്വരഖണ്ഡം – കേദാരഖണ്ഡം, കൗമാരികാ (കുമാരികാ) ഖണ്ഡം, അരുണാചലമാഹാത്മ്യം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുന്നു; ശിവപാർവ്വതീകഥകൾ, കാർത്തികേയന്റെ ചരിതം, ദക്ഷിണഭാരതത്തിലെ അരുണാചലമാഹാത്മ്യം.
- വൈഷ്ണവഖണ്ഡം – വേങ്കടാചലമാഹാത്മ്യം (തിരുപ്പതി), പുരുഷോത്തമക്ഷേത്രം (പുരി ജഗന്നാഥൻ), ബദരികാശ്രമം, കാർത്തികമാസ-മാർഗ്ഗശീർഷമാസമാഹാത്മ്യങ്ങൾ, അയോദ്ധ്യാമാഹാത്മ്യം എന്നിവ.
- ബ്രഹ്മഖണ്ഡം – സേതുമാഹാത്മ്യം (രാമേശ്വരം, ഭാഗം 61), ധർമ്മാരണ്യമാഹാത്മ്യം, ബ്രഹ്മോത്തരഖണ്ഡം (ശിവഭക്തി, രുദ്രാക്ഷമാഹാത്മ്യം, പഞ്ചാക്ഷരമന്ത്രം).
- കാശീഖണ്ഡം – വാരണാസിയുടെ മാഹാത്മ്യം, ഗംഗയുടെയും ശിവലിംഗങ്ങളുടെയും കഥകൾ; അഗസ്ത്യമഹർഷിയും സ്കന്ദനും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണം.
- അവന്തിഖണ്ഡം – ഉജ്ജയിനി (മഹാകാലേശ്വരം), നർമ്മദയുടെ മാഹാത്മ്യം (രേവാഖണ്ഡം).
- നാഗരഖണ്ഡം – ഗുജറാത്തിലെ ഹാടകേശ്വരക്ഷേത്രവും ചുറ്റുമുള്ള തീർത്ഥങ്ങളും.
- പ്രഭാസഖണ്ഡം – സോമനാഥം ഉൾപ്പെടുന്ന പ്രഭാസക്ഷേത്രത്തിന്റെ മാഹാത്മ്യം (ഭാഗം 61).
- സംഹിതാവിഭജനം (ആറു സംഹിതകൾ) – സനത്കുമാരസംഹിത, സൂതസംഹിത, ശങ്കരസംഹിത, വൈഷ്ണവസംഹിത, ബ്രഹ്മസംഹിത, സൗരസംഹിത എന്നിങ്ങനെ. പേരുകൾ പ്രതികൾക്കനുസരിച്ചു ചെറിയ വ്യത്യാസത്തോടെ കാണപ്പെടുന്നു. ഇതിൽ സൂതസംഹിത പ്രത്യേകം വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടിട്ടുള്ള ഭാഗമാണ്; അദ്വൈതദർശനത്തിന്റെ വിവരണം ഇതിൽ കാണുന്നു.
ഈ രണ്ടു വിഭജനങ്ങളും ഒരേ മഹാഗ്രന്ഥത്തിന്റെ വ്യത്യസ്ത ക്രമീകരണങ്ങളാണെന്നാണ് പരമ്പര; ഉള്ളടക്കം തമ്മിൽ പൂർണ്ണമായി പൊരുത്തപ്പെടണമെന്നില്ല.
സ്കന്ദപുരാണത്തിന്റെ സ്വഭാവം
ഈ പുരാണത്തെ പൊതുവെ തീർത്ഥമാഹാത്മ്യഗ്രന്ഥം എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ഭാരതത്തിലെ ക്ഷേത്രങ്ങളെയും നദികളെയും പർവ്വതങ്ങളെയും പുണ്യസ്ഥലങ്ങളെയും ഇത്രയധികം വിവരിക്കുന്ന മറ്റൊരു പുരാണം കുറവാണ്. ഓരോ തീർത്ഥത്തിന്റെയും ഉത്ഭവം, അവിടെ ചെയ്യേണ്ട കർമ്മങ്ങൾ, ലഭിക്കുന്ന ഫലം, അതോടൊപ്പം ആ സ്ഥലവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉപാഖ്യാനങ്ങൾ എന്നിവയാണ് ഇതിന്റെ രീതി. ഭാഗം 40, 41 (ബ്രഹ്മപുരാണത്തിലെ തീർത്ഥമാഹാത്മ്യങ്ങൾ), ഭാഗം 37, 38 (വരാഹപുരാണത്തിലെ തീർത്ഥങ്ങൾ) എന്നിവയുടെ അതേ പാരമ്പര്യം ഇവിടെ ഏറ്റവും വലിയ തോതിൽ കാണാം.
ശൈവപുരാണമായി വർഗ്ഗീകരിക്കപ്പെടുമ്പോഴും, ഈ ഗ്രന്ഥത്തിൽ വൈഷ്ണവഖണ്ഡം പോലുള്ള വലിയ വിഷ്ണുഭക്തിഭാഗങ്ങളുണ്ട് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഇത് പുരാണസാഹിത്യത്തിൽ ദേവതകൾ തമ്മിലുള്ള ഭേദം പൊതുവെ കർക്കശമല്ലെന്നതിന് ഉദാഹരണമാണ്.
പ്രധാന ഉള്ളടക്കങ്ങൾ (സൂചനമാത്രം)
- കാർത്തികേയചരിതം – ജനനം, താരകാസുരവധം (ഭാഗം 59), സുരപദ്മാസുരനുമായുള്ള യുദ്ധം. തമിഴ്പാരമ്പര്യത്തിലെ കന്തപുരാണം ഈ ഗ്രന്ഥത്തിലെ സുബ്രഹ്മണ്യചരിതത്തോടു ബന്ധപ്പെട്ട കൃതിയായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.
- കാശീഖണ്ഡത്തിലെ കഥകൾ – കാശിയുടെ പുണ്യവും ശിവന്റെ നഗരം എന്ന സങ്കൽപ്പവും.
- വൈഷ്ണവഖണ്ഡത്തിലെ വ്രതങ്ങൾ – കാർത്തികമാസത്തിലെ ദീപദാനം, മാർഗ്ഗശീർഷം, ഏകാദശി (ഭാഗം 26), വൈശാഖമാസവ്രതം തുടങ്ങിയവ.
- ശിവഭക്തിയും ഭസ്മരുദ്രാക്ഷമാഹാത്മ്യവും – ശിവപുരാണത്തിലെ (ഭാഗം 55–62) വിഷയങ്ങളുടെ ആവർത്തനവും വികാസവും.
- ഗൗരീവ്രതവും മറ്റു സ്ത്രീവ്രതങ്ങളും, ദാനമാഹാത്മ്യം തുടങ്ങിയവ.
കേരളത്തിലെ പ്രതിഫലനം
കേരളത്തിൽ സ്കന്ദപുരാണവുമായി ഏറ്റവും സ്വാഭാവികമായി ബന്ധപ്പെടുന്നത് സുബ്രഹ്മണ്യാരാധനയാണ്: ഷഷ്ഠിവ്രതം, തൈപ്പൂയം, കാവടിയാട്ടം, ഹരിപ്പാട്,ചെറിയനാട്, പയ്യന്നൂർ തുടങ്ങിയ ക്ഷേത്രങ്ങൾ (ഭാഗം 59). കാശി, രാമേശ്വരം, തിരുപ്പതി, പുരി, ബദരീനാഥം തുടങ്ങിയ ഈ പുരാണത്തിലെ പ്രധാന തീർത്ഥങ്ങൾ കേരളീയരുടെ തീർത്ഥയാത്രാപാരമ്പര്യത്തിലും സ്ഥാനം പിടിച്ചവയാണ്. ബദരീനാഥക്ഷേത്രത്തിലെ പ്രധാന പൂജാരിയായ റാവൽ പരമ്പരാഗതമായി കേരളത്തിലെ നമ്പൂതിരിമാരിൽ നിന്നുള്ളയാളാണെന്ന് പറയപ്പെടുന്നു (ഇതു ആദിശങ്കരാചാര്യരുടെ പാരമ്പര്യവുമായി ബന്ധപ്പെടുത്തിയാണ് പറയാറുള്ളത്; ഈ പരാമർശം ക്ഷേത്രരേഖകളിൽ നിന്നു സ്ഥിരീകരിക്കേണ്ടതാണ്). കേരളത്തിന്റെ ഉത്ഭവകഥയായ പരശുരാമകഥ സ്കന്ദപുരാണത്തിന്റെ പിൽക്കാലചേർപ്പുകളിൽ (സഹ്യാദ്രിഖണ്ഡത്തിൽ) കാണുന്നുവെന്നും പറയപ്പെടാറുണ്ട്; ഇതിന്റെ പ്രാമാണികത പണ്ഡിതചർച്ചയുടെ വിഷയമാണ്, അതിനാൽ ഇവിടെ സൂചന മാത്രം നൽകുന്നു.
അടുത്ത ഭാഗത്തിൽ സ്കന്ദപുരാണത്തിലെ മഹേശ്വരഖണ്ഡം — കേദാരഖണ്ഡം, കൗമാരികാഖണ്ഡം, അരുണാചലമാഹാത്മ്യം — കൂടുതൽ വിശദമായി പരിശോധിക്കുന്നു.
തുടരും…
